|
Ársskýrsla
2001
Starfsmenn
Forstöðumaður
fram til 15. maí var Erla Hulda Halldórsdóttir sagnfræðingur,
en frá þeim degi Auður Styrkársdóttir stjórnmálafræðingur.
Forstöðumaður er eini starfsmaður safnsins.
Stjórn safnsins skipa:
Emilía Sigmarsdóttir, fulltrúi Landsbókasafns
Íslands-Háskólabókasafns. Sigríður
Th. Erlendsdóttir, fulltrúi Rannsóknastofu í
kvennafræðum. Stefanía María Pétursdóttir,
fulltrúi Kvenfélagasambands Íslands.
Almennt
um starfsemi safnsins
Unnið
er samkvæmt markmiðum Kvennasöfusafns Íslands: að
safna, skrá og varðveita heimildir um sögu kvenna. Safninu
er einnig ætlað að miðla þekkingu um sögu
kvenna, aðstoða þá sem leita heimilda á því
sviði og hvetja til rannsókna á sviði kvennasögu
og kvennafræða.
Til safnsins leita einkum nemar og fræðimenn í heimildaleit,
en einnig annað áhugafólk um kvennasögu. Talsvert
berst af fyrirspurnum símleiðis og með tölvupósti.
Safnið er skráð í gagnagrunna um stofnanir á
sviði kvennasögu og kynjarannsókna og berst því
nokkuð af fyrirspurnum erlendis frá.
Dagleg starfsemi felst í:
- Viðveru á afgreiðslutíma safnsins.
- Viðtöku, grisjun, skráningu og frágangi þeirra
gagna sem í safnið berast.
- Aðstoð við notendur safnsins. Er þá átt
við aðstoð við heimildaöflun vegna verkefna á
sviði kvennsögu og kynjafræða, einnig ráðgjöf
um verkefni á þessu sviði.
- Upplýsingum og ráðgjöf veittri um tölvupóst,
bæði til innlendra aðila og erlendra.
- Upplýsingum og ráðgjöf veittri í síma,
bæði til notenda safnsins og einstaklinga og félagasamtaka
sem hafa hug á að afhenda safninu gögn.
Þá eru ýmis önnur verkefni í höndum
forstöðumanns: norrænt samstarf, ráðstefnur
og fundir, útgáfumál, sýningar, greinaskrif,
fyrirlestrar, fjáröflun o.fl.
Sýningar
Kvennasögusafn hleypti af stokkunum sýningaröðinni
,,Fellingar" - samvinnuverkefni safnsins, Landsbókasafns og
13 starfandi myndlistarkvenna. Röðin hafði það
markmið að varpa ljósi á hlut nokkurra núlifandi
myndlistarkvenna í íslenskri listasögu og efla skrásetningu
á starfi myndlistarkvennna almennt. Hver sýning stóð
í einn mánuð og var tvískipt. Annars vegar í
Kvennasögusafni á 4. hæð og hins vegar á
opnu svæði fyrir framan útlánadeild á 2.
hæð. Auk þess voru á 2. hæð upplýsingar
um þá listakonu sem sýndi hverju sinni og tölulegar
staðreyndir sem vörpuðu ljósi á hlut kvenna
í íslenskri listasögu. Listakonurnar afhentu Kvennasögusafni
gögn um listferil sinn. Með því vilja þær
hvetja konur til að safna gögnum um eigin sögu.
Listakonurnar sem sýndu á árinu voru þessar:
19. 06. - Alda Sigurðardóttir
01. 08. - Magnea Ásmundsdóttir
05. 09. - Erla Þórarinsdóttir
03. 10. - Kristín Reynisdóttir
07.11. - Harpa Björnsdóttir
05. 12. - Björg Örvar
Sýningaröðinni verður fram haldið á árinu
2002. Að undirbúningi hafa unnið forstöðumaður
og Emilía Sigmarsdóttir.
16. nóvember opnaði Kvennasögusafn sýningu á
ævi og störfum Bjargar C. Þorláksson undir heitinu
,,Maður, lærðu að skapa sjálfan þig".
Sýningin var í sýningarrými á 2. hæð
Þjóðarbókhlöðu. Hún rakti ævi
og störf dr. Bjargar í máli og myndum og einnig gat
að líta marga muni úr hennar eigu sem fengin voru að
láni frá ættmennum hennar, Jónu Hansen og Sigsteini
Pálssyni. Samtímis kom út hjá JPV forlagi
ævisaga Bjargar er dr. Sigríður Dúna Kristmundsdóttir
ritaði og bar heitið Björg. Ævisaga Bjargar C. Þorláksson.
Höfundur hlaut Íslensku bókmennta-verðlaunin fyrir
ritið í flokknum fræðirit í janúar
2002.
Björg C. Þorláksson varð fyrst íslenskra
kvenna til að ljúka doktorsprófi 17. júní
1926 og voru því liðin 75 ár frá þeim
atburði. Áhugahópur um minningu dr. Bjargar hafði
þann 17. júní 2001 afhjúpað brjóstmynd
Ásmundar Sveinssonar af dr. Björgu á stað þeim
er Háskóli Íslands valdi við Odda, hús
félagsvísindadeildar.
Sýningu Kvennasögusafns var valinn opnunardagur á degi
íslenskrar tungu til þess að heiðra þátt
dr. Bjargar í varðveislu og viðreisn íslenskunnar,
en hún vann mjög að Íslensk-dönsku orðabókinni
með Sigfúsi Blöndal og stuðlaði að útgáfu
hennar. Hún var einnig áhugasöm um að koma á
fót norrænum þýðingarsjóði og
þýddi sjálf nokkur skáldverk eftir kunna norræna
rithöfunda, þ.á.m. verk Selmu Lagerlöf, Jerúsalem.
Opnun sýningarinnar fór fram 15. nóvember. Við
opnunina fluttu ávörp Auður Styrkársdóttir
forstöðumaður Kvennasögusafns Íslands og Einar
Sigurðsson landsbókavörður. Dr. Sigríður
Dúna Kristmundsdóttir prófessor flutti erindi um
Björgu og Björn Bjarnason menntamálaráðherra
opnaði sýninguna. Við athöfnina las Edda Heiðrún
Backmann kafla úr bókinni Björg eftir dr. Sigríði
Dúnu Kristmunds-dóttur og Marta Guðrún Halldórsdóttir
óperusöngkona söng milli atriða.
Emilía Sigmarsdóttir vann að undirbúningi sýningarinnar
auk forstöðumanns og henni til aðstoðar var Elsa Ævarsdóttir.
Fundir
og ráðstefnur
Forstöðumenn hafa sótt fundi og fyrirlestra er tengjast
kvennasögu og safnamálum. Er einkum um að ræða
fundi og fyrirlestra Rannsóknastofu í kvennafræðum
og Sagnfræðingafélags Íslands, en einnig ráðstefnur
og fundi sem félagasamtök gangast fyrir og forstöðumenn
hafa talið ávinning af.
Útgáfu-
og sölumál
Kvennasögusafn Íslands var útgefandi bókarinnar
Kvennaslóðir. Rit til heiðurs Sigríði Th. Erlendsdóttur
sagnfræðingi. Forstöðumaður Erla Hulda Halldórsdóttir
var einn ritstjóra bókarinnar. Fjármál ritsins
og dreifing er í höndum ritstjórnar.
Áður útgefnar bækur safnins seljast hægt
en stöðugt.
Norrænt
samstarf
Kvennasögusafn Íslands er í nánum tengslum við
NIKK, Nordisk institutt i kvinne- og kjønnsforskning, í
Osló. Safnið er skráð í gagnagrunna á
vegum NIKK og er jafnan getið í tímaritum NIKK ((NIKK
Magasin, Nytt fra NIKK og News from NIKK).
Forstöðumaður sótti námsstefnu norrænna
kvennasögusafna sem NIKK gekkst fyrir dagana 18. - 19. október
í Gautaborg undir heitinu ,,Digitalisering av kvinnohistoriskt
material". Þátttakendur voru 18 talsins frá eftirtöldum:
NIKK, Kvennasögusafn Íslands, Kvinnohistoriska samlingarna
í Gautaborg, KVINFO í Kaupmannahöfn, Kvinnliga Akademikers
förening í Svíþjóð, Nationella sekretatiatet
för genusforskning í Örebro og KILDEN í Osló.
Þátttakendur kynntu verkefni sem eru á döfinni
í kvennasögusöfnum og m.a. kynnti Auður Styrkársdóttir
verkefnið VESTNORD sem felst í stafrænni endurgerð
blaða og tímarita á Íslandi og unnið er á
Landsbókasafni og Kvennasögusafn tekur þátt í.
Á námsstefnunni var samþykkt að koma á
fót samstarfshóp um samvinnuverkefni kvennasögusafna
er felst í því að gera nýju kvennahreyfinguna
sýnilega á vefnum í máli, myndum og músík.
Forstöðumaður á sæti í nefndinni fyrir
hönd Íslands.
Á árinu heyrðist ekkert frekar af verkefninu Images
of the Women's Movement sem stjórnað er af IIAV, Internationaal
informatiecentrum en archief voor de vrouwenbeweging, í Amsterdam
(sjá Ársskýrslu 2000, bls. 3).
Kvöldvaka
Árleg kvöldvaka Kvennasögusafns Íslands var haldin
5. desember. Henni er ætlað að vekja athygli á safninu
og starfsemi þess, en einnig kvennasögurannsóknum og
þeim sem þær stunda.
Fyrirlestur að þessu sinni flutti Þóra Kristjánsdóttir,
sérfræðingur hjá Þjóðminja-safni
Íslands. Fjallaði erindi hennar um íslenskar myndlistarkonur
til forna og bar heitið ,,Margrét oddhaga og allar hinar".
Þóra byggði frásögn sína á
rannsóknum á gripum í Þjóðminjasafni
og var hann allur hinn fróðlegasti.
Vilborg Dagbjartsdóttir las frumsamin ljóð sín.
Björg Örvar flutti frumsamið ljóð, en myndlistarsýning
hennar í röðinni ,,Fellingar" var opnuð sama
dag.
Anna Pálína Ásgeirsdóttir og Aðalsteinn
Ásberg Sigurðsson sáu um vandaðan tónlistarflutning.
Á
döfinni
Áður hefur verið nefnt samvinnuverkefni norrænna
kvennasögusafna fyrir forgöngu NIKK.
Á árinu voru lögð drög að verkefninu ,,Gengið
á slóðir kvenna". Fyrirhugað er að fyrsta
gangan verði kynnt með pompi og prakt 19. júní 2002
og kynnt gönguleið á slóðir kvenna í
Kvosinni í Reykjavík. Verkefnið er unnið í
samvinnu við borgarminjavörð og nokkra sagnfræðinga.
Sótt var um styrk til Reykjavíkurborgar til að standa
straum af kostnaði við bækling sem verður gefinn út
bæði á íslensku og ensku.
Forstöðumaður hefur lagt drög að endurbættri
vefsíðu Kvennasögusafns með eftirfarandi möguleikum:
Fréttir - Íslenskir kvendoktorar - Námsritgerðir
í kvenna- og kynjafræðum. Áætlað er
að vefsíðan með nýjum fréttum verði
orðin virk fyrir 8. mars 2002, alþjóðabaráttudag
kvenna.
Rannsóknasjóður H.Í. veitti styrk til að
taka saman efni er gagnast kvenna- og kynjafræðum. Verkefnið
verður unnið á árinu 2002 í samvinnu við
lektor í Kynjafræðum við H.Í.
Rannsóknastofa í kvennafræðum hefur í samvinnu
við nokkrar stofnanir gengist fyrir verkefni sem kallast ,,Vefrænn
kvennagagnabanki" þar sem ætlunin er að safna saman
nöfnum og ágripum kvenna með ýmsa sérfræðiþekkingu
sem nýst gæti fjölmiðlum, atvinnurekendum og öðrum
sem leita að sérfræðiþekkingu.
Kvennasögusafn lagði fram kr. 100 þúsund til verkefnisins.
Um áramótin höfðu safnast kr. 1.500 þúsund
frá eftirtöldum stofnunum auk Kvennasögusafns: Rannsóknastofa
í kvennafræðum, Jafnréttisstofa, jafnréttisnefnd
H.Í. og átaksverkefnið ,,Konur til forystu", forsætisráðuneytið,
dómsmálaráðuneytið, viðskipta- og iðnaðarráðuneytið,
umhverfisráðuneytið, jafnréttisnefnd Kópavogs
og jafnréttisnefnd Hafnarfjarðar. Verkefnisstjóri var
ráðin Erla Hulda Halldórsdóttir.
Aðföng 2001
Talsvert
magn hvers kyns bæklinga og fréttabréfa berst safninu
og er það efni til notkunar í rými safnsins á
4. hæð í Þjóðarbókhlöðu.
Safnið kaupir lítið eitt af bókum en árlega
berast því gjafaeintök bóka frá stofnunum
á sviði kvennasögu og kynjafræða á hinum
Norðurlöndunum.
Kvennasögusafn er áskrifandi að þremur tímaritum
á sviði kvennasögu og kynjafræða: Women's History
Review, The European Journal of Women's Studies og Kvinder, Køn
og forskning. Safnið fær NIKK Magasin og News from NIKK og einnig
berast safninu endurgjaldslaust tímaritin Genus frá Svíþjóð,
Kvast frá Finnlandi, Kvinneforskning og Bulletin frá Noregi.
Árið
2001 var eftirfarandi skráð í aðföng Kvennasögusafns
Íslands:
14. febrúar 2001. Ragnheiður Ásgeirsdóttir sjúkraliði
gefur hlutabréf í Kvennaheimilinu, dagsett 9. júlí
1924.
15. mars
2001. Elínborg Sturludóttir guðfræðinemi í
Freiburg sendir safninu greinargerð sína til Nýsköpunarsjóðs
námsmanna um framvindu og niðurstöður verkefnisins
,,Íslenskar konur og Kristur í 1000 ár". Verkefnið
vann hún sumarið og haustið 2000 og naut aðstoðar
í Kvennasögusafni Íslands.
25. mars
2001. Ragnheiður Guðmundsdóttir læknir (sjá
Ártöl og áfanga) afhenti frásögn sína
um læknanám fyrir 60 árum, einnig ferilskrá
og sérprent úr Læknablaðinu 1987 þar sem
hún fjallar um upphaf sjúkraliðanáms á
Íslandi, en Ragnheiður var upphafsmaður þess. Í
safninu var talsvert fyrir af gögnum frá Ragnheiði varðandi
sjúkraliða og menntun og störf hennar sjálfrar.
9. apríl
2001. Frá Menningar- og friðarsamtökum íslenskra
kvenna bárust sjö möppur með gögnum félagsins
frá 1951 til 1999. María S. Gunnarsdóttir bókasafnsfræðingur
og formaður MFÍK afhenti gögnin ásamt fleiri stjórnarkonum.
Í safninu eru fyrir fundargerðir og fleiri gögn MFÍK.
26. apríl
2001. Svanhildur Halldórsdóttir afhenti gögn um og
eftir móður sína, Halldóru Sigurjónsdóttur
kennara og skólastjóra við Húsmæðraskóla
Þingeyinga á Laugum í Reykjadal. Um er að ræða
eftirrit Svanhildar af ræðum o.fl. gögnum móður
sinnar ásamt stuttri samantekt um ævi Halldóru og
útskýringu á því hvernig unnið er
upp úr handritum Halldóru. Frumritin eru í vörslu
Svanhildar en þau eru að hennar sögn mjög torlesin.
27. apríl
2001. Guðrún Helgadóttir kennslufræðingur
færði safninu, um hendur Ingu Huldar Hákonardóttur
sagnfræðings, eintak af fyrirlestri sem hún flutti við
kennaradeild Háskólans á Akureyri 1996. Fyrirlesturinn
ber heitið ,,Störf Halldóru Bjarnadóttur að
skólamálum".
21. maí
2001. Guðfinna Guðmundsdóttir (f. 1931) gefur fáein
tölublöð af Hlín, ársriti íslenskra
kvenna er Halldóra Bjarnadóttir gaf út og ritstýrði.
6. júní
2001. Sesselja Hrönn Guðmundsdóttir (f. 1942) gefur bréf
er tengjast langömmu hennar, Margréti Sigurðardóttur
(1854-1940), ásamt kveri með vísum hennar og stuttu
æviágripi.
5. júlí
2001. Frá konu er kynnti sig símleiðis sem Harpa bárust
nokkur eintök af Nýja kvennablaðinu.
10. júlí
2001. Herdís Helgadóttir (f. 1929) gefur mörg eintök
af Forvitin rauð.
3. ágúst
2001. Peggy Welts Kaufman gefur safninu eintak af bók sinni Boston
Women and School Politics. Verður skráð á Kvennasögusafn.
Einnig gaf hún bæklinga sem lýsa gönguleiðum
um kvennaslóðir í Boston, Portland, Maine og Brunswick,
Maine o.fl bæklinga um slíkar kvennaslóðir.
5. september
2001. Manitoba Culture Heritage and Tourism í Winnipeg færir
safninu um hendur Louise Jonasson listakonu, bæklinga, bækur
og annað efni eftir listakonur í Manitoba.
16. september
2001. Vilborg Dagbjartsdóttir gefur eftirtalin handrit:
,,Látrabjarg" eftir Oddnýju Guðmundsdóttur
vélritað af henni sjálfri. Birtist í
Sólhvörfum 1960.
,,Sjómannsljóð" eftir Agnia Barto. Þýðing
Sigríðar Einarsdóttur í Munaðarnesi,
ritað eigin hendi (birtist sennilega í Sólhvörfum
- ath.).
,,Jóna skjóða" efttir Sigríði Einarsdóttur
í Munaðarnesi. Eigin rithönd. Birtist í
Óskastund Þjóðviljans.
,,Fyrsta langferðin" eftir Sigríði Einarsdóttur
í Munaðarnesi. Vélritað handrit.
Birtist í Óskastundinni.
,,Þegar doktor Faust kom saman hjónum". Málfríður
Einarsdóttir þýddi.
Vélritað handrit. Birtist í Óskastundinni.
,,Dvergurinn Ruglumsperra". Málfríður Einarsdóttir
þýddi. Vélritað handrit.
Birtist í Óskastundinni.
,,Sonargæla" eftir Jakobínu Sigurðardóttur.
Eigin rithönd.
20. september
2001. Vilhelmína Þorvaldsdóttir kennari gefur, um
hendur Stefaníu M. Pétursdóttur, 6 bréf, 2
bréfkort og 1 mynd frá Halldóru Bjarnadóttur
til Elísabetar Friðriksdóttur, móður Vilhelmínu.
Einnig fylgir með 1 bréf frá Halldóru til Pjeturs
Magnússonar, 1 bréf frá ,,Aðalbjörgu"
til Elísabetar varðandi Kópavogsland og kvenfélagið
Hringinn, og umsókn Halldóru Bjarnadóttur um styrk
til að koma á fót Tóskaparskóla á
Norðurlandi.
20. nóvember
2001. Steinunn Jónsdóttir Steinsen frá Ytri-Bakka
við Hjalteyri gefur, um hendur Stefaníu M. Pétursdóttur,
eftirtalin rit:
Kvennafræðarinn eftir Elínu Jónsson Briem. 3.
prentun.
Kvennablaðið, 3.-6. árgangur, ósamstæðir
Kvenfélagið Framtíðin 50 ára
Kvenfélagið Hlíf 50 ára
21. desember
2001. Kristín Einarsdóttir, fyrrv. alþingiskona, færir
safninu gögn frá Kvennalista - bera þarf saman við
það sem fyrir er í safninu. Einnig kom hún með
gögn er tilheyra félagsskapnum Samstöðu sem fara
til aðfangadeildar Landsbókasafns.
|
